Dostęp do nieruchomości będących w zarządzie Lasów Państwowych bywa trudny, mimo że z założenia proces ten powinien być szybki i dość łatwy. Wynika to z obowiązujących regulacji prawnych, które na początku należałoby przypomnieć.
Po pierwsze, od nadleśniczych wymaga się określenia warunków zapewnienia dostępu do nieruchomości, związanego z umieszczeniem na niej elementów infrastruktury telekomunikacyjnej w trybie określonym w art. 33 Megaustawy. Oprócz tego, nadleśniczy ma sporządzić projekt umowy o dostępie do nieruchomości. Tak przygotowany, kompleksowy dokument powinien zostać umieszczony na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, która sprawuje nadzór nad danym nadleśnictwem, co ma umożliwiać łatwe zapoznanie się z jego treścią. Jednocześnie nadleśniczy nie może nakładać na przedsiębiorcę chcącego umieścić infrastrukturę w gruntach leśnych, warunków dostępu gorszych niż w określone w opublikowanym dokumencie.
Po drugie, w odniesieniu do nieruchomości leśnych w przepisach powszechnie obowiązującego prawa określono sposób, w jaki ma zostać wyliczone wynagrodzenie za oparciu o art. 33 Megaustawy. W takiej sytuacji wynagrodzenie jest roczne, a jego wysokość jest uzależniona od powierzchni zajętej przez umieszczaną infrastrukturę, przy zastosowaniu przez nadleśniczego stawki nie wyższej niż 2,50 zł za 1 m2 zajęcia.
W praktyce, omawiane rozwiązania nie są wystarczające, o czym często mogą przekonać się przedsiębiorcy telekomunikacyjni prowadzący rozmowy z nadleśnictwami. Przykładowo, warunki dostępu często są umieszczane na trudno dostępnej podstronie, a tym samym – utrudnione jest zapoznanie się z nimi. Niejednokrotnie zdarza się, że warunki dostępu określone przez nadleśniczych zawierają postanowienia prowadzące do bezpodstawnego zwiększenia wynagrodzenia za dostęp do nieruchomości. Ponadto w wielu przypadkach inwestorzy otrzymują w toku prowadzonych rozmów inny projekt umowy niż ten określony jako część warunków ramowych.
Prezes UKE niejednokrotnie był informowany o przypadkach, w których warunki ramowe dostępu nie były prawidłowe, a także proszony o interwencję w tej sprawie. Przepisy Megaustawy przyznają mu, jako organowi administracji publicznej, kompetencję w zakresie uzyskania kopii warunków ramowych od nadleśniczych, a w razie potrzeby – także do zastępczego określania warunków ramowych dostępu..
Z tego względu z przyjemnością zauważyliśmy, że w dniu 30 lipca 2025 r. w BIP UKE pojawił się pierwszy projekt decyzji Prezesa UKE, określający ramowe warunki dostępu do nieruchomości leśnych – jest on dostępny tutaj.
Dotyczy on nadleśnictwa Kup, podlegającego RDLP w Katowicach. Przewiduje on w szczególności zasady określania wynagrodzenia (opłaty rocznej) za dostęp do nieruchomości – odmiennie dla umieszczenia obiektów liniowych i nieliniowych, w sposób zgodny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W treści projektu decyzji Prezes UKE podkreślił, że choć warunki dostępu określone przez nadleśniczego nadleśnictwa Kup wskazywały minimalne kwestie wymagane przepisami prawa, to jednak zawierały one nieprawidłowe zapisy. Dotyczyło to w szczególności kwestii dotyczącej wysokości opłat za dostęp, który wprost uznano za niezgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa – zwłaszcza, że treść warunków dostępu nie odpowiadała treści projektu umowy o dostępie. W szczególności Prezes UKE zaznaczył:
uzależnienie opłaty za korzystanie z Nieruchomości od rodzaju inwestycji liniowej (np. inwestycja liniowa podziemna lub nadziemna), czy sposobu realizacji danej inwestycji (np. inwestycja liniowa realizowana metodą wykopu otwartego lub metodą przewiertu sterowanego), jest niezgodne z przepisem art. 39b ust. 4 ustawy o lasach.
Dalej podkreślono tak, że opłata nie może być naliczana:
w oparciu o szerokość zewnętrzną ziemnego wykopu czy szerokość bezpieczną. Przyjęcie w opłacie rocznej za korzystanie z Nieruchomości, dla obiektów liniowych podziemnych układanych metodą wykopu otwartego – szerokości zewnętrznej ziemnego wykopu oraz dla obiektów liniowych nadziemnych – szerokości określanej jako szerokość bezpieczna, jest niezgodne z przepisem art. 39b ust. 4 ustawy o lasach, ponieważ nie opiera się na wymiarach rzutu poziomego umieszczanych elementów sieci telekomunikacyjnej lub powiązanych zasobów. Użyte w powyższym wzorze określenia: szerokość zewnętrzna ziemnego wykopu czy szerokość bezpieczna są większe niż szerokość rzutu poziomego i ich zastosowanie będzie się wiązać z ponoszeniem wyższych opłat za korzystanie z Nieruchomości.
Podsumowując:
W opinii Prezesa UKE, ustalenie w powyższy sposób opłaty za korzystanie z nieruchomości leśnych jest niezgodne z przepisami ustawy o lasach. Może także stanowić barierę w realizacji inwestycji telekomunikacyjnych, w szczególności na tych obszarach, do których dojście wymaga przejścia przez Nieruchomości.
Po wydaniu decyzji, nadleśnictwo Kup będzie miało obowiązek stosować warunki dostępu określone w jej treści.
Mamy nadzieję, że nie jest to ostatnie postępowanie dotyczące określenia warunków ramowych dostępu do nieruchomości leśnych, a omawiana decyzja będzie prowadziła do wyeliminowania barier inwestycyjnych. Analogiczne działania powinny zostać podjęte także wobec innych nadleśnictw, które narzucają na przedsiębiorców telekomunikacyjnych nieracjonalne bądź niezgodne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa warunki dostępu do nieruchomości. Sam fakt podjęcia przez Prezesa UKE działań w jednej sprawie może stanowić przestrogę dla innych nadleśnictw, które uchylają się od udostępniania nieruchomości i tym samym prowadzić do zmiany nastawienia nadleśniczych oraz oferowanych przez nich warunków umów. To z kolei może realnie przedłożyć się na szybkość i treść zawieranych umów o dostępie do nieruchomości leśnych.
Konsultacje publiczne w sprawie nadleśnictwa Kup potrwają do dnia 29 sierpnia 2025 r., a każdy zainteresowany podmiot może złożyć stanowisko w tej sprawie.
Patrycja Cegiełka-Ordon
radca prawny
