Pomimo szumnych zapowiedzi kancelarii odszkodowawczych o nowej fali roszczeń właścicieli nieruchomości, jaka miała zalać sądy po grudniowym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego w sprawie możliwości zasiedzenia służebności przesyłu, przełomu nie widać, co więcej ostatnie wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Sprawiedliwości nie napawa zbytnim optymizmem w kwestii respektowania nieopublikowanego do tej pory orzeczenia TK.

Rzecznik Praw Obywatelskich, w piśmie z dnia 2 lutego 2026 r. zwrócił Ministrowi Sprawiedliwości uwagę, że problem właścicieli nieruchomości, na których są posadowione urządzenia przesyłowe, często budowane bez wiedzy i zgody, jest problemem systemowym. Rzecznik podkreśla, że fakt niepublikowania orzeczenia TK, oraz niezmienna linia orzecznicza SN jedynie pogłębia stan niepewności prawnej, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa.

Co ważne, Rzecznik Praw Obywatelskich podziela pogląd wyrażony w niepublikowanym orzeczeniu TK. Utrwalona linia orzecznicza SN, która dopuszczała nabycie przez przedsiębiorstwa przesyłowe prawa do korzystania z gruntów przez zasiedzenie jego zdaniem w sposób nieproporcjonalny ogranicza prawo własności. Rzecznik nazywa wprost wykładnię SN twórczym wywłaszczeniem bez odszkodowania i apeluje o podjęcie działań legislacyjnych, by raz na zawsze, treść odpowiednich przepisów rozwiała wątpliwości.

Co to wszystko oznacza dla przeciętnego właściciela nieruchomości?

Cisnie się na usta słowo niepewność. Choć krytyka na dotychczasowy sposób orzekania w sprawach o bezumowne korzystanie z nieruchomości jest coraz głośniejsza.

Zapewne wielu właścicieli nieruchomości zastanawia się teraz czy proces z operatorem sieci elektroenergetycznej, gazowej czy kanalizacyjnej opłaci się finansowo, czy nie będzie to przysłowiowa walka Dawida z Goliatem. W wielu przypadkach mowa o wysokich wynagrodzeniach, część sieci uniemożliwia zabudowę terenu lub utrudnia prowadzenie prac rolniczych. Jest to więc ocena ryzyka wygranej z uwzględnieniem świadomości bycia prekursorem orzeczniczej zmiany.

Do złożenia pozwu trzeba podejść rozsądnie

Nie ma żadnej pewności, że składając do sądu pozew, którego celem jest uregulowanie wynagrodzenia za urządzenia przesyłowe na działce, nie natrafimy na skład orzekający, który będzie respektował ustalenia niepublikowanego orzeczenia TK lub nie podniesie argumentów dotyczących sędziów nieuprawnionych do orzekania w samym TK.

Nie ma na dzień dzisiejszy żadnych gwarancji, że sądy cywilne, w sprawach o bezumowne korzystanie z nieruchomości będą się kierowały interpretacją zawartą w wyrokach TK. Co więcej, wyobrażam sobie sytuację, w której orzeczenia w różnych częściach kraju będą odmienne. Stanowisko wobec wykładni przyjętej w grudniowym orzeczeniu TK jednego z sądów rejonowych poznamy już jutro. W jednej z prowadzonych przez nas spraw, bronimy się przed zarzutem zasiedzenia podniesionym przez właściciela kanalizacji kablowej.

Oceniając własne szanse na powodzenie sprawy należy brać pod uwagę ryzyko przegranej i mieć na uwadze, że żaden pełnomocnik czy firma odszkodowawcza, nie mają podstaw by obiecywać sukces, szczególnie w sprawach o wynagrodzenie za bezumowne posadowienie infrastruktury.

Ewelina Grabiec

Radca prawny